Satellietbeeld toont machtig aambeeld over de Adriatische Zee

Een enorm aambeeld van een onweerswolk langs de Adriatische kust van Kroatië gloeit cirkelvormig in de ochtendzon op een satellietbeeld. Links ervan is de schaduw te zien. In de buurt hebben er zich meer stapelwolken ontwikkeld tot onweersbuien boven Italië en het noordelijk Adriatische Zeegebied.

Een onweerswolk, ook wel bekend als cumulonimbus, ontstaat wanneer er warme en vochtige lucht opstijgt en afkoelt. De stapelwolken groeien en worden vervolgens hoger en hoger. In principe stijgen ze, net als in heteluchtballonnen, vele kilometers hoog de atmosfeer in.

Daar liggen de temperaturen echter ver onder het vriespunt, zodat de hele wolkentop bevriest. Op een hoogte van ongeveer 10 tot 15 kilometer – aan de bovengrens van de weeractieve lagen in de atmosfeer – hebben de opwaartse luchtstromen en de omgevingslucht dezelfde temperatuur.

In de zogenaamde troposfeer kan de opgestegen lucht vervolgens niet meer verder naar boven uitbreiden en daarom wijkt het naar alle kanten uit. Het typische “aambeeld” ontstaat nu en neemt idealiter een cirkelvorm aan, zoals te zien is op het satellietbeeld.

Ook de kleine hobbels op de reusachtige platte bovenkant van de onweerswolk zijn zichtbaar. Dit zijn zogeheten “overshooting tops”.

Deze komen tot stand wanneer het momentum van de torenhoge wolkenlucht een paar honderd meter voorbij de tropopauze schiet. Dit verwijst naar een zeer sterke stijgstroom tijdens de convectie. Meestal zakken de kleine toppen echter door de stabiele luchtlaag van de tropopauze snel terug naar beneden de weerlaag in, om vervolgens wederom omhoog te schieten.

Deze stabiele lucht in combinatie met het opwaartse momentum van een krachtige onweersbui zal vervolgens zwaartekrachtgolven (gravity waves) genereren in de wolk. Ze kunnen worden opgemerkt door de duidelijke rimpels in de machtige cumulonimbus.