Nu duidelijk: Mars had stranden en een oceaan

Een Chinese rover heeft de kustgebieden van Mars onderzocht. Een eerdere hypothese dat de Rode Planeet een grote Oceaan had wordt nu door onderzoekers bevestigd. Mogelijk was er zelfs sprake van vruchtbare sedimenten.

Ongeveer vier miljard jaar geleden kende Mars een grote oceaan met zandstranden. Dat blijkt uit radarmetingen van de Chinese rover Zhurong. Wetenschappers beamen hiermee de tot nu toe controversiële stelling dat er ooit een zee was die bijna het hele noordelijke halfrond van Mars bedekte.

Onderzoekers van de Guangzhou Universiteit en de Chinese Mars-sonde Tianwen-1 leggen uit dat dit ook een sterk argument is dat dit gebied op de Rode Planeet ooit bewoonbaar was. De sonde vertrok in juli 2020 samen met het robotvoertuig Zhurong naar onze buurplaneet om de zuidelijke rand van het Utopia-Planitia laagland te onderzoeken.

Was Mars altijd zo droog?

Tegenwoordig presenteert Mars zich als een vijandige en stoffige woestijnplaneet, maar er zijn tal van tekens dat het niet altijd zo droog was. Beelden van ruimtesondes die de planeet reeds bezochten, tonen kronkelende rivieren met uitgestrekte delta’s, maar ook structuren die lijken op de kustlijn van een uitgedroogde zee.

In de beginperiode van Mars, ongeveer vier miljard jaar terug, had de planeet waarschijnlijk een dichtere atmosfeer met een warmer klimaat en daardoor open water op het oppervlak.

Zandafzettingen zoals op aarde

Het bestaan van een grote oceaan bleef echter de vraag, omdat de veronderstelde kustlijn problemen opleverde. Zo varieert het gebied enkele kilometers in hoogte. Om duidelijkheid te krijgen, liet het Tianwen-1-missieteam de rover 1,9 kilometer over de waarschijnlijke kustlijn rijden.

Het voertuig maakte gebruik van een grondradar om de ondergrond tot een diepte van 80 meter te onderzoeken. Vervolgens ontdekte men zandafzettingen onder een hoek van 15 graden naar beneden – vrijwel identiek aan die van de aarde. Ze zijn 10 tot 35 meter dik.

Op onze planeet zou het jaren duren voordat er zoveel zand op de kust is afgezet. Het is dus aannemelijk dat er al heel lang vloeibaar water op Mars moet zijn geweest door rivieren die het zand naar de zee transporteerden en golven die het zand naar kust spoelden.

Wetenschappers wijzen uit dat alleen een waterkringloop, zoals wij die op aarde kennen, de oceaankust van dergelijke sedimenten kan voorzien. Ook stelt man dat er op deze manier misschien voedingsstoffen zijn aangespoeld. Het is dus goed mogelijk dat de eerste levensvormen op onze planeet zich ook in dit soort gebieden hebben ontwikkeld.

Ruig landschap door vulkanisme

Waarom de kustlijn niet op dezelfde hoogte ligt, is vooralsnog een raadsel. Vermoedelijk is vulkanisme op Mars hier de oorzaak van. Circa 3,7 miljard jaar geleden ontstond op Mars het Tharsis-gebied met de grootste bekende vulkanen in het zonnestelsel. Deze vulkanen waren zo krachtig dat ze de rotatie van de planeet en ook de vorm ervan hebben veranderd.