Europa heeft een uitzonderlijk koude januari achter de rug. Met een gemiddelde temperatuur van min 2,34 graden was het de koudste januari sinds 2010. Niet alleen Midden-Europa werd getroffen. Ook in West-, Zuid- en Oost-Europa zorgden de kou, sneeuw en ijzel voor problemen.

In Italië, de westelijke Balkan, Groot-Brittannië en het Iberisch schiereiland waren er bovendien overstromingen.

De oorzaak van de kou was een zogenaamde blokkerende weerssituatie. Een krachtig hogedrukgebied boven Noord- en Noordoost-Europa stuurde steeds weer koude continentale lucht naar het westen, terwijl milde Atlantische lucht nauwelijks doorkwam. Een tijdelijk verzwakte polaire wervel maakte het bovendien gemakkelijker voor arctische koude lucht om door te breken.

Wereldwijd gezien ontstaat echter een heel ander beeld: ondanks de kou in delen van het noordelijk halfrond was januari 2026 wereldwijd de op vier na warmste maand sinds het begin van de metingen.

Dat kwam vooral doordat het in het Noordpoolgebied tegelijkertijd warmer was dan gemiddeld. Dat past weer in het totaalbeeld: terwijl koude lucht naar Europa is uitgeweken, lag het Noordpoolgebied veelal onder mildere luchtmassa's.

Dergelijke patronen komen vaak voor bij een verstoorde polaire wervel. Daardoor lag ook de omvang van het zee-ijs aanzienlijk onder het gemiddelde. Daar kwamen nog hittegolven op het zuidelijk halfrond bij, die de mondiale temperatuur omhoog dreven.