Een half jaar na eruptie - Nog veel vulkaanas in de stratosfeer

Een half jaar na de enorme vulkaanuitbarsting van de Hunga-Tonga Ha’apai in de Stille Oceaan is er nog steeds een grote hoeveelheid vulkanisch as in de stratosfeer. Dit zorgt onder meer voor spectaculaire zonsop- en ondergangen op het zuidelijk halfrond en zelfs in Antarctica.

Door de uitbarsting kwam een grote hoeveelheid asdeeltjes, CO2, zwafel en heel veel waterdamp in de stratosfeer in 20 tot 40 kilometer hoogte terecht, die zich de afgelopen maanden over het hele zuidelijke halfrond verspreid heeft. Deze laag as en aerosolen beinvloedt nog steeds de instraling en zorgt onder meer voor spectaculaire zonsop- en -ondergangen met rode en paarse kleuren. Deze worden momenteel overal op het zuidelijk halfrond waargenomen, zelfs in Antarctica.

Voor klimatologen zijn de gevolgen van de Hunga-Tonga-eruptie een unieke kans om de effecten van vulkanisch materiaal in de stratosfeer op het weer en het klimaat te onderzoeken en beter te begrijpen. Volgens een op 16 juli gepubliceerde studie in de Geophysical Research Letters zou de enorme hoeveelheid in de stratosfeer terecht gekomen waterdamp zelfs een averechts effect op het klimaat kunnen hebben, dus niet een afkoeling, maar een opwarmingseffect aan de grond kunnen veroorzaken.

De uitbarsting van het gedeeltelijk onderseese vulkaaneiland Hunga tonga Ha’apai in januari 2022 was de grootste uitbarsting sinds de eruptie van de Krakatau in 1883. De gigantische askolom bereikte een hoogte van meer dan 50 kilometer. Knallen van de vulkaan zijn nog 7000 kilometer verderop in Alaska waargenomen, vloedgolven zorgden voor veel schade en ook slachtoffers aan de kusten van de Stille Oceaan.

De atmosferische schokgolven van de uitbarsting zijn overal ter wereld als plotselinge schommelingen van de luchtdruk duidelijk waargenomen, iets wat tot nu toe alleen bij de beruchte uitbarsting van de Krakatau in 1883 gebeurd is. Het eiland Hunga-Tonga Ha’apai werd door de eruptie trouwens letterlijk opgeblazen en verdween voor het grootste deel in zee.