27 jaar geleden - De ijskoude Elfstedentocht van 1997

Het is vandaag alweer 29 jaar geleden dat de laatste editie van de Elfstedentocht werd verreden. Menig schaatsliefhebber kan zich deze Tocht der Tochten nog heugen, maar de nieuwe generatie onder ons is zonder de Elfstedenkoorts opgegroeid. We blikken terug op deze bijzondere dag in 1997.

In 1997 was er al 11 jaar geen Elfstedentocht meer gehouden. Op 20 december 1996 had Leeuwarden de eerste ijsdag te pakken. Het kwik kwam toen minstens 9 dagen niet meer boven de nul graden uit. Eind december lagen de temperaturen echter wel boven het vriespunt, maar de nachten verliepen vooralsnog ijskoud.

Tijdens de nacht van 2 januari vroor het zelfs zeer streng en daalde de temperatuur naar min 16,8 graden. Dit was genoeg reden voor de rayonhoofden van de Vereniging van de Friesche Elfsteden om bijeen te komen en te vergaderen. Na het overleg gaf de voormalig voorzitter Henk Kroes vervolgens aan het einde van de ochtend het verlossende antwoord met de historische woorden “It giet oan!”

Nog dezelfde dag waren alle hotelkamers in de Friese hoofdstad volgeboekt en steeg het aantal telefoontjes in Friesland van 10.000 tot 25.000 in slechts 5 minuten. De Elfstedenkoorts was ontstaan. Er werden in de provincie maar liefst 1,5 tot 2 miljoen mensen verwacht.

De Elfstedentocht in 1997 verliep bijzonder zwaar. Er stond een vrij krachtig tot krachtige wind en het werd niet warmer dan min 3 graden. Tezamen met de vlagerige wind lag de gevoelstemperatuur overdag zelfs lokaal rond min 18 graden.

Het was de zwaarste tocht na de beruchte tocht van 1963. Ondanks de kou moesten er echter wel enkele ijstransplantaties uitgevoerd worden, aangezien er soms wakken in het ijs waren ontstaan. Dit werd met succes uitgevoerd.

Om 05:30 uur ging de Elfstedentocht van start. De eerste groep wedstrijdrijders vertrokken iets na half zes in de ochtend vanuit Zwettehaven, gevolgd door meer dan 16.000 toerrijders. De Elfstedentocht werd nipt gewonnen door Henk Angenent die erin slaagde om de tocht met een gemiddelde snelheid van 29,3 kilometer per uur en een tijd van 6 uur, 49 minuten en 18 seconden te voltooien.

Er zaten die dag maar liefst 9,2 miljoen kijkers voor de televisie en er waren meer dan 2 miljoen toeschouwers. Half januari steeg het kwik vervolgens boven het vriespunt en kwam er een einde aan de periode met vorst.